Mật Nhân

Phân loại khoa học

Giới (regnum) Plantae
Bộ (ordo) Sapindales
Họ (familia) Simaroubaceae
Chi (genus) Eurycoma
Loài (species) E. longifolia

Tên khoa học

Eurycoma longifolia

Tên tiếng Việt

Bá bệnh, bách bệnh.

Mật Nhân mọc phổ biến ở khắp nước ta và phổ biến nhất ở miền trung. Loài cây này mang đến những công dụng tuyệt vời cho sức khỏe, đặc biệt là các vấn đề về sinh lý. Vậy thực chất Mật Nhân có thành phần gì, công dụng ra sao, cách dùng như thế nào? Mời các bạn cùng tham khảo bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn về cây Mật Nhân.

2. Giới thiệu về Mật Nhân

Đây là loại cây nhỏ có cành. Lá là loại lá kép gồm 10-26 đôi lá, mỗi lá có hình trứng dài, dày và nhẵn; lá gần như không có cuống và nhẵn bóng (lông ở mặt dưới). Hoa của mật nhân có bao hoa phủ đầy lông, trong khi mặt ngoài quả thì nhẵn, thuôn dài (mặt trong có lông thưa và ngắn). Quả Mật Nhân rất dễ nhận biết vì có màu đỏ, hơi thuôn dài, đầu quả tù và cong

Mật Nhân mọc phổ biến ở khắp nước ta

2. Thành phần hóa học chứa trong Mật Nhân

Trong hạt cây màu vàng nhạt, chủ yếu chứa các loại dầu béo

Chiết xuất từ vỏ và gỗ của cây Mật Nhân thu được các hợp chất sau:

  • Các hợp chất nhóm quassinoid: eurycomalacton, 6-α-hydroxyeurycomalacton, longilacton, 5, 6-dehydro-eurycomalacton, 14, 15-β-dihydroxyklaineanon, 11-dehydroklaineanon. Các hợp chất này diệt được vi trùng sốt rét Plasmodium falcifarum đã kháng thuốc.
  • Các hợp chất triterpen loại lirucalan: piscidinol A, bourjotinolon A, episapelin A, melianon và hyspidron, niloticin, dihydroniloticin.
  • Các alkaloid loại canthin-6-on: 9, 10-dimethoxycanthin-6-on, 10-hydroxy-9-methoxy-canthin-6-on, 11 hydroxy-10-methoxy- canthin-6-on, 5, 9-dimethoxycanthin-6-on và 9-methoxy-3 methyl-canthin-5, 6 – dion.

Chiết xuất từ rễ đã phân lập được 3 quassinoid: eurycoinanol, eurycomanol 2-O-β-D-glucopyranosid và 13β, 18-dihydroeurycomanol.

Ngoài ra, sử dụng vỏ cây Mật Nhân trồng ở miền Đông Nam Bộ Việt Nam người ta thu được hai chất đắng: euricomalacton và 2. 6 dimethoxybenzoquinon.

3. Công dụng của Mật Nhân

  • Mật nhân còn có tên khác là cây Bá bệnh, vì đây là vị thuốc chữa được rất nhiều bệnh (bá bệnh là trăm bệnh)
  • Vỏ Bá Bệnh dùng trong những trường hợp đau lưng mỏi gối, ăn uống không tiêu. Thường dùng vỏ phơi khô tán bột ngâm rượu hoặc làm viên uống, dùng 4-6g mỗi ngày
  • Quả dùng để chữa lỵ
  • Lá còn được dùng tắm ghẻ, lở ngứa.
  • Các nghiên cứu gần đây còn cho thấy Mật Nhân kích thích hoạt động sinh dục ở nam. Cây đã được nghiên cứu thực vật, sinh hóa, lâm sàng… để bào chế thành thuốc có tác dụng cải thiện sức khỏe, hỗ trợ điều trị vấn đề yếu sinh lý ở nam

Thân và rễ Mật Nhân thường được dùng để chữa bệnh

4. Các bài thuốc từ Mật Nhân

  • Bài thuốc chữa các vấn đề ngoài da: chữa chàm ở trẻ nhỏ, lở ngứa, ghẻ: Lá Bá Bệnh dùng đun nước tắm, rửa sạch chỗ bị chàm kết hợp với đắp lá giã nát cho đến khi khỏi
  • Chữa vấn đề tiêu hóa đầy bụng, ăn không tiêu: Mật nhân (vỏ thân) 12g, xích phục linh 12g, trần bì 8g, đậu khấu 6g, can khương 4g, cam thảo 4g. Sắc nước uống từ 5-7 ngày, mỗi ngày 1 thang
  • Chữa các vấn đề của phụ nữ kinh nguyệt không thông, đau bụng khi có kinh: Dùng 15g rễ Bá Bệnh sắc uống. Dùng 7-10 ngày mỗi ngày uống 1 thang
  • Để bồi bổ và kích thích tiêu hóa: Dùng 20g rễ Mật Nhân, 10 quả chuối sứ khô nướng vàng, ngâm với 1 lít rượu trắng. Sau 7 ngày lấy ra dùng, mỗi ngày dùng 3 lần, mỗi lần 30ml (khoảng 1 chén nhỏ) 
  • Bài thuốc Mật Nhân để tăng cường sinh lực, hỗ trợ điều trị yếu sinh lý  nam giới:
  • Dùng 400mg Bá Bệnh cùng với 50mg tinh chất nhân sâm và 50mg linh chi bào chế thành viên nang. Dùng theo liều lượng và chỉ định của thầy thuốc
  • Bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh Gout: Dùng một lượng nhỏ Mật Nhân sắc cùng với 500 ml nước, cô đặc đến khi lượng nước còn lại khoảng 200ml. Chia lượng thuốc sắc để uống 2 – 3 lần trong ngày. Sử dụng hàng ngày để cải thiện triệu chứng đau nhức của gout 

Mật Nhân ngâm rượu để bồi bổ và kích thích tiêu hóa

5. Một số lưu ý khi sử dụng Mật Nhân

Đối với dược liệu Mật Nhân bạn cần lưu ý vấn đề sau:

  • Không dùng cho phụ nữ có thai và cho con bú
  • Không sử dụng quá liều vì có thể gây tác dụng phụ. 
  • Người tiểu đường đang điều trị Insulin cầng đặc biệt lưu ý vì khi uống Mật Nhân có thể gây hạ đường huyết đột ngột, nguy nguy hiểm tính mạng 
  • Người dị ứng hoặc quá mẫn cảm với một số thành phần của thuốc nên tham khảo ý kiến của bác sĩ, dược sĩ chuyên môn.