Lá Dong

Phân loại khoa học

Giới (regnum) Plantae
Bộ (ordo) Zingiberales
Họ (familia) Marantaceae
Chi (genus) Phrynium
Loài (species) P. placentarium

Tên khoa học

Phrynium placentarium

Tên tiếng Việt

Cây Dong

Lá dong không chỉ được biết đến là loại lá dùng để gói những loại bánh quen thuộc như: bánh chưng, bánh tét, bánh lá…mà còn được ứng dụng rất nhiều trong Đông y để trị bệnh. Mời các bạn cùng khám phá những kiến thức hữu ích về loại dược liệu này để ứng dụng vào trong đời sống hàng ngày một cách hiệu quả.

1. Đặc điểm của lá dong

Dong là loài cây thân thảo, cao từ 1 đến 2m. Lá cây thuôn dài hình trứng, kích thước to, lá rộng khoảng 12cm, dài 35cm, cuống lá dài 22cm, 2 mặt lá nhẵn.

Lá dong có hình dáng đặt trưng
Lá dong thuôn dài hình trứng

Hoa của cây dong mọc thành cụm, hình cầu, không có cuống và được nằm trong bẹ lá. Mỗi chùm gồm 4 đến 5 hoa, đường kính hoa từ 4 đến 5cm, cánh hoa của cây dong màu  trắng hoặc trắng ngả sang vàng.

Hoa lá dong màu vàng
Hoa của cây dong mọc thành cụm, hình cầu

Quả cây dong có hình trứng, dài 11mm, bên trong chứa các hạt thuôn dài. Áo hạt màu đỏ, dài khoảng 1cm, có hình elip. Cây dong thường ra vào tháng 5 đến 8 và kết quả từ tháng 8 đến tháng 11 hàng năm.

2. Phân bố 

Cây dong thường sinh sống trong các khu vực ẩm ướt, có bóng râm che phủ như trong rừng, dọc các thung lũng theo khe suối, độ cao từ 0 đến 1.500m. Loài cây này phân bố nhiều ở các vùng như: Bhutan, Ấn Độ, Indonesia, Myanmar, Thái Lan, Philippines,  Trung Quốc ( Quý Châu, Quảng Đông, Quảng Tây, đông nam Tây Tạng, nam Vân Nam, Hải Nam) và Việt Nam.

3. Công dụng của lá dong 

Cây dong là loài cây quen thuộc với người dân Việt Nam, mang đến nhiều công dụng thiết thực trong đời sống. Loài cây này mang đến cho con người một loại củ ăn vặt được rất nhiều người yêu thích.

Lá dong có nhiều công dụng trong cuộc sống
Cây dong có nhiều công dụng trong đời sống

Củ dong chứa nhiều tinh bột, tính lạnh, có vị ngọt, mang lại công dụng thanh nhiệt lợi thấp, an thần, giáng áp. Trong dân gian, củ dong thường được dùng để chữa viêm gan vàng da, ho ra máu, rong huyết, khí hư, bệnh lỵ mãn tính, ung nhọt, kinh nguyệt không đều…Ngoài ra, phần rễ của cây dong còn có công dụng chữa sưng gan, tiểu tiện đỏ đau, bệnh lỵ…

Về lá dong, đây không chỉ là loại lá được sử dụng để gói các loại bánh đặc trưng như: bánh chưng, bánh tét, bánh lá…mà còn có thể dùng để làm thuốc chữa bệnh. Lá dong có thể dùng làm thuốc chữa ngộ độc, giải rượu, bia, hỗ trợ làm giảm say rượu rất hiệu quả. Trong cuốn sách “Những cây thuốc vị thuốc Việt Nam” của Giáo sư Đỗ Tất Lợi có ghi, dược liệu lá dong ta mang đến công dụng chữa say rượu nhanh chóng, giúp giải độc, mát gan, hạ men gan và điều trị rắn cắn.

4. Một số bài thuốc đông y từ lá dong 

Lá dong có thể được sử dụng làm thuốc chữa bệnh theo các cách cụ thể dưới đây:

    • Chữa say rượu: Sử dụng khoảng 100g lá dong tươi, rửa sạch, giã nát, ép lấy nước để uống. Có thể dùng riêng hoặc uống cùng với lá non sắn dây để mang lại hiệu quả giải rượu tốt nhất.
  • Chữa ngộ độc thực phẩm: Lấy khoảng 50g đọt lá dong rửa sạch, giã nát, thêm chút nước đun sôi để nguội và lọc lấy nước uống. Ngày uống từ 2 đến 3 lần sẽ giúp chữa ngộ độc thực phẩm rất hiệu quả.
Bài thuốc hay từ lá dong
Một số bài thuốc chữa bệnh từ lá dong
    • Chữa vết thương: Dùng khoảng 100g lá dong rửa sạch, giã nhoe và đáp lên vết thương sẽ giúp cầm máu lại ngay.
  • Chữa rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy: Lá dong đốt tồn tính, mỗi lần dùng khoảng 20g uống cùng nước sôi để nguội. Ngày uống 2 đến 3 lần giúp chữa các triệu chứng rối loạn tiêu hóa, đi ngoài nhiều lần trong ngày.
  • Chữa hen suyễn: phần gốc của cây dong rửa sạch, thái lát mỏng, sao vàng hạ thổ, sắc uống ngày 3 đến 4 lần.
  • Mát gan, giải độc, hạ men gan: Lấy khoảng 80g lá dong khô đun nước uống hàng ngày sẽ giúp hạ men gan, nâng cao chức năng gan, hỗ trợ giải độc cơ thể.
  • Sơ cứu rắn độc cắn: Nếu bị rắn cắn mà chưa tìm được sự hỗ trợ y tế, có thể lấy lá dong già, xanh đậm rửa sạch, giã nát đắp lên nơi bị rắn cắn. Sau đó đưa bệnh nhân tới cơ sở y tế để được cấp cứu một cách kịp thời nhất.

Lá dong – loại lá dân giã, quen thuộc với người dân Việt Nam nhưng mang đến những công dụng tuyệt vời cho sức khỏe, đặc biệt là trong việc giải rượu bia. Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn có thêm thông tin hữu ích để biết cách ứng dụng lá dong vào trong đời sống hàng ngày.