Cà Gai Leo

Phân loại khoa học

Giới (regnum) Plantae
Bộ (ordo) Solanales
Họ (familia) Solanaceae
Chi (genus) Angiospermae
Loài (species) S. procumbens

Tên khoa học

Solanum hainanense Hance

Tên tiếng Việt

Cà gai leo, Cà gai dây

Cà gai leo là loại dược liệu được sử dụng rộng rãi trong đời sống hàng ngày, nổi bật với công dụng hỗ trợ điều trị các bệnh về gan. Tuy nhiên, loài cây này còn mang đến rất nhiều công dụng khác tốt cho sức khỏe mà nhiều người vẫn chưa biết. Mời các bạn cùng tìm hiểu công dụng và cách dùng cà gai leo thông qua những thông tin hữu ích qua bài viết dưới đây.

1. Đặc điểm của cây Cà gai leo 

Cà gai leo là loài cây leo, sống nhiều năm, có nhiều dài khoảng 1m. Trên thân có nhiều gai nhọn, cành xòe rộng, trên phủ lông hình ngôi sao. Lá cây hình trứng hoặc thuôn dài, phía gốc hình hơi tròn hoặc hình rìu, mép lá hơi lượn, có khía thùy. Mặc trên lá màu sẫm, mặt dưới màu trắng, phủ đầy lông tơ, có gai.

Quả Cà gai leo màu đỏ
Trên thân có nhiều gai nhọn, cành xòe rộng, trên phủ lông hình ngôi sao

Hoa của cà gai leo có màu tím nhạt hoặc màu trắng, hợp thành xim gồm 2 đến 5 hoa. Quả mọng, hình cầu nhẵn, màu vàng sau chín màu đỏ, phần cuống dài, hạt hình thận màu vàng.

Phân bố và bộ phận dùng 

Loại dược liệu này thường phân bổ nhiều ở các tỉnh thành tại Việt Nam, chủ yếu là vùng đồng bằng và miền núi.Chúng thường mọc ở nơi có nhiều ánh sáng, sinh ra nhiều hoa quả, trưởng phát triển tốt. Ngoài ra, cây còn có khả năng tái sinh từ các phần thân, gốc sau khi đã chặt hoặc từ hạt.

Hoa Cà gai leo có màu tím đặc trưng
Cà gai leo thường mọc ở nơi có nhiều ánh sáng

Bộ phận dùng là rễ và cành lá, được thu hái quanh năm, rửa sạch, cắt thành khúc nhỏ, đem phơi hoặc sấy khô, bảo quản nơi thoáng mát để dùng quanh năm. Hoặc cũng có thể dùng tươi đều được.

Thành phần hóa học trong cà gai leo 

Theo các nghiên cứu, trong rễ và thân lá của cà gai leo chứa nhiều nhóm chất glycoalcaloid, saponin, sterol, flavonoid, acid amin, chất béo…Đặc biệt, hoạt chất  glycoalkaloid (solasodine) là chất kháng viêm và bảo vệ gan rất tốt. Hoạt chất này có khả năng ức chế sinh tổng hợp collagen, hạn chế tối đa quá trình hình thành xơ ở một số tổ chức mô liên kết.

2. Công dụng điều trị của Cà gai leo 

Trong Đông y, nó có tính ấm, vị hơi the và đắng, có tác dụng trừ ho, tiêu độc, cầm máu, giảm đau. Có thể sử dụng loại dược liệu này để điều trị các bệnh như:

Cà gai leo có 2 loại chính
Cà gai leo được phân ra làm 2 loại (hoa trắng và hoa tím)
  • Ho gà, hen suyễn
  • Bảo vệ gan, hỗ trợ phòng và điều trị các bệnh lý về gan như: xơ gan, viêm gan, gan nhiễm mỡ…
  • Giúp giải rượu, làm giảm các triệu chứng khó chịu khi say rượu như: đau đầu, mệt mỏi, nôn nao…
  • Đau lưng, nhức mỏi xương khớp, tê thấp.
  • Chữa rắn cắn.

3. Các bài thuốc từ cà gai leo

Bạn có thể áp dụng một số bài thuốc từ cà gai leo để trị bệnh cụ thể như sau:

  • Chữa viêm gan, xơ gan, hỗ trợ chống tế bào gây ung thư: dùng khoảng 30g cà gai leo (thân, rễ, lá), 10g cây chó đẻ răng cưa (diệp hạ châu), 10g cây dừa cạn. Tất cả nguyên liệu đem rửa sạch, phơi khô, sao vàng hạ thổ và sắc uống hàng ngày.
  • Chữa tê thấp, đau lưng, nhức mỏi: lấy 10g cà gai leo, 10g thổ phục linh, 10g dây gấm, 10g lá lốt, 10g kê huyết đằng. Cho tất cả nguyên liệu sao vàng, sắc uống ngày 1 thang, uống liên tục từ 10 – 30 thang để mang lại hiệu quả tốt nhất.
  • Chữa chứng ho gà, suyễn: 10g cà gai leo, 10g mạch môn, 10g thiên môn. Sắc ngày 1 thang chia làm 3 lần uống trong ngày.
Công dụng Cà gai leo nhiều người biết
Các bài thuốc từ cà gai leo
  • Trị cảm cúm, bệnh dị ứng, đau nhức xương, thấp khớp, ho gà, đau lưng, rắn cắn: Dùng khoảng 16 đến 20g rễ hoặc thân lá cà gai leo và sắc uống hàng ngày.
  • Làm giải rượu: dùng khoảng 100g cà gai leo khô sắc với 400ml nước, đun đến khi còn 150ml thì dừng, chắt lấy nước uống khi còn ấm. Hoặc dùng 50g cà gai leo khô hãm với nước sôi để uống giải rượu cũng rất hiệu quả.
  • Chữa ho do viêm họng: lấy 15 rễ hoặc thân và lá cà gai leo cùng 30g lá chanh rửa sạch, sắc uống ngày 2 lần. Dùng trong thời gian từ 5 đến 7 ngày để mang lại hiệu quả trị viêm họng, ho tốt nhất.
  • Hỗ trợ điều trị các bệnh về gan (viêm gan B, xơ gan…): lấy khoảng 35g rễ hoặc thân lá cây cà gai leo, sắc với 1 lít nước. Đun đến khi còn 300ml thì chắt lấy nước chia uống, ngày uống 3 lần giúp giải độc gan, hạ men gan.

Trên đây những kiến thức về cây cà gai leo giúp bạn hiểu rõ hơn về những công dụng cũng như cách dùng loại dược liệu này. Cùng ứng dụng những loại dược liệu thân quen vào đời sống hàng ngày để bảo vệ sức khỏe và phát triển ngành dược liệu Việt Nam ngày một phát triển bạn nhé!