Bồ Quân

Phân loại khoa học

Giới (regnum) Plantae
Bộ (ordo) Malpighiales
Họ (familia) Salicaceae
Chi (genus) Flacourtia
Loài (species) F. jangomas

Tên khoa học

Flacourtia jangomas

Tên tiếng Việt

Mận quân, bồ quân, bù quân

Cây bồ quân hay còn gọi là hồng quân, mùng quân là một loài cây rất nổi tiếng với công dụng: chữa đau dạ dày, sỏi mật, u xơ tiền liệt tuyến..
Trong bài viết này V2JOY sẽ cung cấp cho bạn các thông tin về bồ quân bao gồm: Mô tả, thành phần, công dụng, các bài thuốc và những điều kiêng kị khi dùng bồ quân

1. Giới thiệu về Bồ Quân

Quả Bồ Quân khi chín có màu đỏ đến tía sẫm

Bồ quân là loài cây bụi thường xanh, cao từ 5-15m. Cây có gai, vỏ màu nâu sáng hoặc đỏ nhạt. Cành non của cây có những bì khổng gần hình mắt chim, có thể có lông tơ. Lá bồ quân hình trứng thuôn, thường mọc so le, đầu lá nhọn, mép lá khía răng, nhẵn 2 mặt, mặt trên sẫm bóng, mặt dưới nhạt. Hoa bồ quân mọc thành cụm ở kẽ lá; gồm hoa đực và hoa cái. Quả bồ quân khi chín màu đỏ đến tía sẫm, sau đen, thịt quả màu vàng.

Bồ quân thường mọc hoang tự nhiên ở ven rừng, rừng thử sinh hoặc ở bờ suối bờ ao. Cây có khả năng chịu hạn tốt do có bộ rễ dài tới 1m. Cây trồng từ hạt hoặc từ cây con mọc ra ở chối rễ.

2. Thành phần hóa học chứa trong Bồ Quân

Quả: Chứa 9,9% tanin, và các hợp chất nhóm phenolics, saponin. Ngoài ra, quả còn chứa sắt, phốt pho và các khoáng chất khác.
Thân và rễ: chứa nhiều Alcaloid, tanin là các chất có tác dụng chữa u xơ tuyến tiền liệt, đái dắt, đau bàng quang,…
Hạt bồ quân chứa dầu béo

3. Công dụng của Bồ Quân

Ở Ấn Độ, vỏ cây Bồ Quân dùng để lợi gan, lợi mật. Bên cạnh đó, các bệnh da liễu như mụn nhọt, lở loét có thể chữa bằng bột nghiền của vỏ cây và rễ khô (sau khi nghiền thì tẩm nước đắp lên da). Quả bồ quân dùng để giải khát, kích thích tiêu hóa, lợi gan mật, chống buồn nôn. Lá dược liệu sau khi phơi khô có thể sắc uống để chữa ho, viêm phế quản, hen. Trong khi lá non và chồi tươi, dùng chữa ia chảy, lỵ, làm ra mồ hôi, chữa đau răng, viêm lợi xuất huyết, viêm miệng. Dịch ép lá tươi và thân non dùng trị sốt rét cho trẻ em
Tại Indonesia, quả Hồng Quân dùng để ăn, rễ và lá dùng chữa đau dạ dày; rễ có hoạt tính kháng khuẩn để chữa vết thương, viêm da, viêm amiđan, lá để chữa ỉa chảy, lao và để bổ dưỡng

Bồ quân được dùng làm thuốc lâu đời tại Ấn Độ và Indonesia

Tại Đại học Y Thái Nguyên, các bác sĩ đã nghiên cứu và thử nghiệm để chứng minh rễ bồ quân cải thiện tích cực các chứng bệnh tiểu dắt, khó tiểu ở bệnh nhân u xơ tiền liệt tuyến (Đề tài này đã được BYT nghiệm thu là đề tài xuất sắc năm 2002). Cụ thể sau 20 ngày dùng, triệu chứng khó tiểu, tiểu không hết đều giảm đi đáng kể trên các bệnh nhân được dùng bồ quân

4. Bài thuốc sử dụng Bồ Quân

– Bài thuốc 1:
Quả Bồ Quân non giã vắt lấy nước cốt, uống vào giúp chữa đau bụng, ỉa chảy.
– Bài thuốc 2:
Lá cây khô 5-10g sắc nước uống để chữa ho hen. Ngày uống 2-3 lần, mỗi lần 1 thang
– Bài thuốc 3: Kết hợp hỗ trợ điều trị u xơ tuyến tiền liệt từ rễ cây hồng quân
Rễ cây hồng quân, sinh địa, sơn thù, bán chi liên, bạch hoa xà thiệt thảo, trinh nữ hoàng cung, nghệ vàng, trạch tả, mỗi vị 12g. Kết hợp dùng chung với giảo cổ lam, thổ phục linh, dâm dương hoắc, hoài sơn, dan bì, bạch linh, cẩu tích, mỗi vị 10g và 20g ý dĩ nhân, 8g hạt mã đề, 20g đẳng sâm, 8g cam thảo.
Đem sắc thang thuốc trên với 5 chén nước, cô lại đến khi còn 2 chén, chắt nước ra và tiếp tục sắc bã bã với nước 2 lần nữa. Cuối cùng trộn lẫn nước 3 lần sắc với nhau, chia làm 3 lần uống trong ngày.

Rễ Bồ Quân trọ các vấn đề tiền liệt tuyến

– Bài thuốc 4: Hồng quân trị đau dạ dày
Cây hồng quân khô, quả hồng quân cùng cây dạ cẩm và chè dây, mỗi loại lấy 20g. Sắc nước uống hằng ngày.
– Bài thuốc 5: Hồng quân trị sỏi mật
Hồng quân (khô) thân cây hoặc cành, kim tiền thảo, trái sung khô, mỗi vị lấy 25g. Sắc với 1 lít nước sau khi cô cạn còn 500ml thì chia nước sắc làm 2 – 3 phần, uống trong ngày.

5. Một số lưu ý khi sử dụng Bồ Quân

– Thân, rễ cây hồng quân nên được sử dụng ở dạng khô, đã được sắc hoặc đun nước uống. Ăn sống thường không tốt
– Quả chín ngon có thể ăn trực tiếp nhưng cần được rửa sạch sẽ rồi mới sử dụng.