Actiso

Phân loại khoa học

Giới (regnum) Plantae
Bộ (ordo) Asterales
Họ (familia) Asteraceae (Cúc)
Chi (genus) Cynara
Loài (species) C. scolymus

Tên khoa học

Cynara scolymus L.

Tên tiếng Việt

Actiso hay Atiso

Actiso là thảo dược có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, du nhập vào nước ta từ thế kỉ XIX được biết đến là một dược liệu tốt cho sức khỏe con người. Vậy thực chất actiso có đặc điểm thành phần hóa học gồm những gì, công dụng ra sao, cách dùng như thế nào? Mời các bạn cùng tham khảo bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn về dược liệu actiso nhé!

1. Giới thiệu về Actiso

Actiso là loài cây thân thảo sống lâu năm, được người Pháp di thực và trồng ở nước ta từ thế kỷ XIX. Ở Việt Nam, Actiso có nhiều ở những có khí hậu mát mẻ quanh năm như: Đà Lạt, Tam Đảo, Sapa.

Hoa Actiso
Actiso là thảo dược có nguồn gốc từ Địa Trung Hải

Phần cây cao khoảng gần 1m hoặc hơn, thân và lá có lông màu trắng. Lá to, phiến lá bị khía sâu, mặt dưới có lông trắng, bề mặt lá cá gai. Phần cụm hoa to mọc ở thân, có màu tím nhạt hoặc đỏ, lá bắc ngoài của cụm hoa nhọn và khá dày. Gốc nạc của lá bắc và phần đế hoa có thể ăn được.

2. Thành phần hóa học chứa trong Actiso

Actiso có chứa rất nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe con người, cụ thể gồm có:

Actiso
Thành phần hóa học chứa trong Actiso
  • Các hợp chất có công dụng dược lý quan trọng: dẫn xuất axit caffeic, anthocyan, flavonoid, cyanidin, tannin, lacton sesquiterpene,
  • Tinh dầu dễ bay hơi: terpenoids và carotenoid.
  • Axit béo: axit linoleic, oleic, palmitic, stearic.
  • Các hợp chất không bão hòa khác: axit acrylic hydroxymethyl và polyacetylen, succinic và glycemia, axit citric, malic, monosacarit, lactic, oligosacarit.
  • Polysacarit khác: chất nhầy, axit amin và proteinnhư L-asparagine, pectin, inulin.
  • Các enzyme: oxyase, ascorbinase, peroxidase, cynarase, protease.
  • Khoáng chất: kali, mangan, magiê, canxi, photpho…

3. Công dụng của Actiso

Actiso mang đến nhiều công dụng trị bệnh hiệu quả:

  • Phần cụm hoa chứa rất ít tinh bôt, phần carbon hydrat gồm phần lớn là insulin nên thường được sử dụng trong chế độ ăn kiêng của bệnh nhân đái tháo đường.
  • Lá actiso có vị đắng, khi sử dụng sẽ giúp lợi tiểu, ngoài ra còn được dùng trong điều trị bệnh thấp khớp, phù nề.
Công dụng của Actiso
Công dụng của Actiso
  • Ngoài dùng đế hoa và lá bắc có thể dùng để ăn, Actiso dùng làm thuốc thông thông mật, tiểu tiện, chữa các bệnh như: yếu gan thận, viêm thận cấp tính, kinh niên hay sưng khớp xương.
  • Loài dược liệu này còn có công dụng nhuận và tẩy máu nhẹ đối với trẻ em.

4. Các bài thuốc từ actiso

Dưới đây là một số bài thuốc chữa bệnh từ Actiso mà bạn có thể tham khảo và áp dụng:

  • Chữa bệnh tiểu đường: Hoa Actiso dùng khoảng 50g mang đi phơi khô, tán nhỏ, cho vào lọ thủy tinh đậy kín nắp. Mỗi ngày lấy 2g bột actiso pha với nước ấm để uống sẽ giúp ổn định đường huyết, rất tốt cho bệnh nhân tiểu đường.
  • Làm giảm lượng cholesterol trong máu: chuẩn bị 50g hoa actiso, 50g cà rốt, 100g khoai tây, 150g sườn lợn và gia vị (mắm, muối, mì chính…). Tất cả nguyên liệu trên mang đi sơ chế sạch sẽ, cắt thành khúc vừa ăn, sau đó cho vào nồi ướp gia vị rồi đem đi ninh nhừ. Nêm nếm gia vị cho vừa ăn, tắt bếp, dùng cùng cơm, bún hoặc bánh mì. Đây không chỉ làm món ăn thanh mát, bổ dưỡng mà còn giúp cải thiện tình trạng cholesterol trong máu rất tốt.
Công dụng của Actiso
Các bài thuốc chữa bệnh từ actiso
  • Tăng cường chức năng gan, giải độc cơ thể: Hoa actiso dùng khoảng 50g, 100g gan lợn cùng gia vị. Gan lợn cắt thành miếng vừa ăn ướp gia vị cho ngấm đều. Phần hoa actiso rửa sạch, cắt nhỏ, giã nhuyễn và lọc lấy nước. Tiếp đến, cho gan vào xào chín, đổ nước cốt hoa actiso vào nấu với gan khoảng 15 phút thì tắt bếp là bạn đã có một món ăn vừa thơm ngon, vừa thanh lọc cơ thể.

5. Một số lưu ý khi sử dụng Actiso

Actiso rất tốt cho sức khỏe, tuy nhiên bạn cần biết cách sử dụng để mang lại hiệu quả tốt nhất, đảm bảo an toàn cho người dùng. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng khi dùng actiso:

  • Không nên dùng actiso cho một số nhóm đối tượng sau: Người bị viêm loét dạ dày, tá tràng, người hay bị lạnh bụng, người mệt mỏi biếng ăn nên thận trọng khi dùng actiso.
  • Actiso có thể tương tác với một số loại thuốc, do đó bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng actiso kết hợp với thuốc tây.
  • Nên thường xuyên kiểm tra lượng cholesterol trong máu nếu sử dụng actiso trong thời gian dài.
  • Kết hợp với chế độ dinh dưỡng phù hợp, hạn chế tối đa chất béo.
  • Ngưng sử dụng nếu có bất kỳ triệu chứng nào bất thường khi dùng actiso.

Trên đây là những thông tin về công dụng, cách dùng và một số lưu ý giúp bạn sử dụng actiso một cách hiệu quả, an toàn. Lưu ngay những kiến thức y học hữu ích về các loài dược liệu để chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình bạn nhé!